Dakwater vasthouden: genoeg voor een verkoelend gevelgroensysteem

Afval Water Zuiverings Installatie Leiden Zuidwest

Regenwater vasthouden voordat we het afvoeren: dat is het uitgangspunt van Hoogheemraadschap van Rijnland en van TheClimateWall. Op bedrijventerreinen en in de stad gebeurt nu vaak het omgekeerde. Het water van daken gaat via de regenpijp direct naar het riool, terwijl gebouwen en buitenruimten in de zomer opwarmen.

De behoefte was een eenvoudig systeem dat het afstromende regenwater van gebouwen opvangt in de gevelzone met een aansluiting op een regenpijp, voordat het wordt afgevoerd, en dit gebruikt om planten te bewateren die in het systeem groeien.

Het systeem is ontworpen om de planten het hele jaar van voldoende regenwater te voorzien. Zo blijft het regenwater op eigen terrein en ontstaat een combinatie van regenwateropslag en een fraai begroeide gevelzone met natuurlijke verkoeling. Zonder stekker en zonder drinkwater, en met minimaal onderhoud. Pas als het systeem volledig gevuld is, wordt het regenwater afgevoerd naar de bestaande afvoer of de bodem.

Plug, Flow & Grow is het principe in drie woorden. Het systeem wordt aangesloten op de regenpijp (Plug). Het water verdeelt zich vanzelf over alle planten in het systeem (Flow). De planten nemen het water op zoals ze dat ook uit de bodem doen (Grow).

Bij Rijnland sloot dit aan op een concrete vraag van het hoogheemraadschap: hoe verlaag je de warmtelast van een gebouw met een maatregel die bijdraagt aan regenwaterbeheer en tevens biodiversiteit toevoegt? Op de AWZI Leiden meet TU Delft daarom wat de wand doet voor de binnentemperatuur van het gebouw erachter.

Aanpak

Gebouwen versterken de effecten van klimaatverandering, vooral in verhard gebied, zoals de stad en op bedrijventerreinen. Als het regent, voeren daken veel water in korte tijd af naar het riool. Als het warm is, warmen gebouwen op, en stijgt de temperatuur binnen en buiten. Toch kunnen gebouwen ook een deel van het antwoord zijn.

The ClimateWall maakt het dak tot bron van levende natuur in de gevelzone. Het systeem staat tegen de gevel en wordt aangesloten op de regenpijp. Het regenwater van het dak wordt in het systeem opgevangen en voedt de planten die erin groeien. Zo ontstaat veel groen op plekken waar weinig ruimte voor natuur op het maaiveld is.

Het werkt passief en autonoom. Regenwater verdeelt zich gelijkmatig over alle planten, en de planten nemen het op zoals ze dat ook uit de bodem doen. Er is geen pomp, geen stroom en geen drinkwater nodig. Is het systeem vol, dan loopt het water over naar de bestaande afvoer of de bodem in. De wand kan klein beginnen en later groter worden door modules toe te voegen.

Het systeem is vier jaar getest bij The Green Village van TU Delft en werkt goed, volledig zonder drinkwater. Per gebouw wordt nagerekend of het dak genoeg water levert voor de gewenste wand.

Bij de AWZI Leiden staat de eerste opstelling van TheClimateWall op volle schaal, in opdracht van Hoogheemraadschap van Rijnland.

Werklandschappen van de Toekomst

Thema's

Meer weten over deze innovatie of heb je vragen?
Neem vrijblijvend contact op met de contactpersoon van dit project.

biodiversiteit Biodiversiteit

Aantal inheemse planten: 800 (ca. 60 soorten) via Cruydt-Hoeck.

circulair Circulair

Eerste opstelling op volle schaal, 3D-geprint (FDM) uit gerecycled kunststof, op maat van de gevel.

luchttemperatuur Temperatuur

De blauw-groene wand vormt een extra laag voor de bestaande gevel. Daarmee beschermt deze de achterliggende gevel tegen opwarming door de zon.
Het add-on systeem levert verkoelende meerwaarde met levend groen.

TU Delft meet de thermische prestaties voor een technisch gebouw met een koellast. TU Delft monitort sinds juli 2026 de meetreeksen naar het effect op de binnentemperatuur van het gebouw. Voor metingen en vergelijk prestaties binnen een promotieonderzoek, Zie ook https://www.werklandschappen.nl/innovatiedatabase/onderzoeksgevel-verschillende-groensystemen-als-zonwering/

water Water

Op een zuidgevel gebruikt 1 m² TheClimateWall op jaarbasis ca. 800 liter regenwater
Voor de opstelling van 22 m² bij de AWZI Leiden is dat ca. 17.600 liter (ca. 17,6 m³) per jaar die niet naar het riool wordt afgevoerd
Het drinkwatergebruik voor de bewatering van 22 m² gevelgroen met ca. 800 inheemse planten is 0 liter. Het groen wordt volledig gevoed met regenwater van het dak, via twee regenpijpen
Het energieverbruik voor de bewatering is 0 kWh. Het water verdeelt zich passief, zonder pomp of stroom
De wand is veilig tegen de gevel gemonteerd en ontworpen voor een maaiveld dat verzakt

Geleerde lessen

  • Zo levert het opvangen, vasthouden en gebruiken van regenwater groene én verkoelende meerwaarde op.
  • Benoem in het eerste gesprek de eisen, wensen en mogelijkheden. Het systeem staat op het maaiveld en is zwaar door de interne waterbuffer. Het wordt aan de gevel bevestigd tegen omvallen, ook als de grond eronder iets zakt.
  • Het systeem moet ‘echt’ regenwater krijgen. Schoonmaakmiddelen die bijvoorbeeld op een dakterras worden gebruikt en meespoelen, zijn schadelijk voor de planten. Bovendien blijkt echt regenwater extra voedingsstoffen te leveren waarmee kunstmatige voeding sporadisch nodig zal zijn.
  • Het onderhoud aan de passieve watertechniek is minimaal, maar hangt af van het vuil dat van het dak afspoelt. Het kan eenvoudig samen met het onderhoud van het groen worden gedaan, of door de gebruiker van het gebouw.
  • De plantkeuze bepaalt het onderhoud aan de planten. Dat kan minimaal zijn, met één keer per jaar bijwerken, of intensiever als de opdrachtgever een uitgesproken uitstraling met bijzondere planten nastreeft.
  • Per oriëntatie kiezen we geschikte planten. Tot nu toe doen alle planten het goed in het systeem: het bewateringsprincipe werkt voor alle geteste soorten (70 variaties).
  • De pilot heeft ons laten zien hoe we de opbouw en de montage kunnen vereenvoudigen. Daardoor kan voortaan ook een partner of een hoveniersbedrijf het systeem installeren.
  • FDM-productie levert mooi & circulair maatwerk op, maar is niet voor elke situatie de juiste keuze. Daarom ontwikkelen we nu ook een modulaire uitvoering, met een lagere kostprijs per m², leverbaar vanaf voorjaar 2027. Daarmee worden hoogtes tot ca. 3,6 m mogelijk. Met 3D-print op maat blijven bijzondere uitvoeringen mogelijk.

Samenwerkingsvormen

TU Delft meet hier wat de wand doet voor de binnentemperatuur in het gebouw dat actief gekoeld wordt. Met Cruydt-Hoeck wordt gekeken welke planten het meest geschikt zijn voor versterking van de biodiversiteit.

Deze innovatie is mogelijk gemaakt door:

Zoek meer innovaties op thema

Deel deze pagina