Koele verblijfsruimte voor medewerkers op het dak van een logistiek centrum

AL Cityhub Hemhavens Amsterdam

Voor een logistiek complex in het havengebied van Amsterdam is een daktuin gerealiseerd als beschutte en koele verblijfsruimte voor medewerkers. Het dak was oorspronkelijk volledig ingericht voor technische installaties en zonnepanelen en niet ontworpen voor verblijf.

De ambitie van ontwikkelaar CTP was om de eerste Nederlandse vestiging een duurzame en herkenbare uitstraling te geven. Het gebouw functioneert als lokaal distributiepunt voor stadslogistiek. Grote vrachtwagens leveren goederen aan, waarna kleinere, volledig elektrische voertuigen de stad in rijden. Duizenden zonnepanelen op het dak vangen een groot deel van de stroomvraag op.

Tegelijkertijd vroegen de kantoren om een kwalitatieve buitenruimte die direct toegankelijk is voor medewerkers. Naast een technische laag ontstond de wens om een plek te creëren waar werken en welzijn samenkomen. Niet alleen logistiek en efficiëntie, maar ook verblijfskwaliteit en gezondheid moesten een rol krijgen in het gebouw.

Aanpak

De aanleg van de daktuin bracht verschillende uitdagingen met zich mee. De ligging in het open havengebied zorgt op 25 meter hoogte voor harde wind, sterke zoninstraling en reflectie van de glazen gevel en zonnepanelen, die over de volledige lengte van het gebouw zijn aangebracht.

De combinatie van hoogte, windbelasting, reflectie, beperkte substraatdiepte en hitte maakte het ontwerp en de realisatie complex. Ook de uitvoering vergde een bijzondere aanpak: alle bomen moesten omhoog worden getakeld en vervolgens over de volledige lengte van 400 meter van het dak worden getransporteerd volgens een vastgesteld schema, zodat binnen de gewichtsbeperkingen van het dak werd gebleven.

Het resultaat is een daktuin van 4.800 m² (circa 12 bij 400 meter), hoog boven het havengebied van Amsterdam. In een omgeving die wordt gekenmerkt door verharding en bedrijvigheid vormt de tuin een opvallend contrast. De tuin is uitsluitend toegankelijk voor de gebruikers van het pand; zij stappen letterlijk het groen in.

Nominaties

MIPIM Award – Best Industrial and Logistics Project 🏆
De daktuin voor dak van het jaar 2023 🏆

Werklandschappen van de Toekomst

Thema's

Meer weten over deze innovatie of heb je vragen?
Neem vrijblijvend contact op met de contactpersoon van dit project.

Lennart van Alem
l.vanalem@ebben.nl
+31 485 31 20 21
+31 644 46 20 62

Biodiversiteit

De beplanting is afgestemd op de specifieke omstandigheden van een daktuin op hoogte. Er is gekozen voor sterke, klimaatbestendige soorten met een duidelijke seizoensbeleving. De keuze is gevallen op meerstammige bomen, zodat de windbelasting optimaal wordt verdeeld.

Op plekken met de meeste zonreflectie is steeneik toegepast, een van oorsprong mediterrane soort die goed bestand is tegen hitte, droogte en wind. Bovendien zorgt deze wintergroene soort ervoor dat de tuin ook in de winter aantrekkelijk blijft.

Beplanting met vruchten en zaden en ondiepe waterschalen maken de tuin aantrekkelijk voor vogels en insecten. Zo draagt het project bij aan natuurontwikkeling op een plek waar groen niet vanzelfsprekend is.

Fruitbomen en kruiden versterken daarnaast niet alleen de biodiversiteit, maar ook de gebruikswaarde en zintuiglijke beleving.

Temperatuur

De daktuin bestaat uit verspringende plantvakken, slingerende paden en een divers programma van werken, verblijven, sporten en tuinieren voor de werknemers van de City Hub. Met de aanleg van de daktuin is een intensief gebruikt logistiek gebouw verrijkt met een groene verblijfsruimte die bijdraagt aan een aangename werkomgeving en schaduw biedt tijdens pauzemomenten.

De grote hoeveelheid bomen speelt daarbij een belangrijke rol. Zij geven de tuin volume, zorgen voor beschutting en verkoeling en maken het landschap op het dak herkenbaar en karaktervol.

Voedsel

De tuin is ingericht als eetbare omgeving met fruitbomen en struiken, zoals appels, kiwi’s en druiven, en met kruiden zoals munt en basilicum. Door te zien, ruiken en proeven beleven werknemers de tuin actief en volgen zij de seizoenen van dichtbij.

Wandelen

Het ontwerp is volledig gericht op veelzijdig gebruik en beleving. Werknemers kunnen er tijdens hun pauze wandelen, samen lunchen, picknicken of informeel overleggen. Daarnaast is er een pannaveld en ruimte voor sportactiviteiten, zoals bootcamp.

Water

De bodemopbouw en waterhuishouding zijn zo ontworpen dat water wordt opgevangen en hergebruikt voor irrigatie. Dit beperkt het gebruik van leidingwater en maakt de tuin toekomstbestendig.

Het gebruikte substraat biedt voldoende vochtbuffering, terwijl het gewicht beheersbaar blijft binnen de constructieve mogelijkheden van het dak. Biodiversiteit speelt eveneens een belangrijke rol. De wens van de opdrachtgever was om de daktuin aantrekkelijk te maken voor zowel mens als dier.

Geleerde lessen

Het project bewijst dat zelfs onder complexe omstandigheden een volwaardig landschap kan ontstaan. Dankzij een gezamenlijke ambitie en nauwe samenwerking is een 400 meter lang dak getransformeerd tot een groene route waar natuur, werk en welzijn samenkomen.
Door in teamverband te werken en kennis te bundelen, konden ontwerp en techniek continu op elkaar worden afgestemd en werden uitdagingen tijdig opgelost. De betrokkenheid en het vakmanschap van alle partijen worden gezien als belangrijke succesfactoren.
Een daktuin op deze schaal vraagt om een doordachte technische uitwerking vanwege de gewichtsbeperkingen en de grote windbelasting.
Tijdens het proces groeide de ambitie om meer en grotere bomen toe te passen. De 94 bomen op het dak variëren in hoogte van circa 2,5 tot 5 meter, wat bijzonder is voor een daktuin met deze complexe uitdagingen. Hierdoor kreeg de tuin direct bij oplevering een sterker groen karakter en een duidelijke eigen identiteit.
Het was niet alleen belangrijk dat de gekozen beplanting bestand is tegen de specifieke omstandigheden van een daktuin, zoals wind, zon en beperkte substraatdiepte, maar ook dat deze esthetisch goed op elkaar aansluit. Door bewust te kiezen voor soorten met verschillende vormen, structuren en seizoenskenmerken ontstaat een samenhangend beeld en blijft de tuin het hele jaar door aantrekkelijk.

Samenwerkingsvormen

De daktuin is het resultaat van intensieve samenwerking tussen opdrachtgever, ontwerpers, constructeur, aannemer en kweker. Zo maakte Baljon landschapsarchitecten het ontwerp, verzorgde De Enk Groen & Golf de uitvoering van het project en adviseerde Boomkwekerij Ebben over soortkeuze, maatvoering en toepassing van de bomen.

Deze innovatie is mogelijk gemaakt door: