Praktijk
Werklandschappen van de Toekomst
Praktijk
Denk je aan Eindhoven Airport District, dan is de kans groot dat ’een groene omgeving’ niet meteen in je opkomt. Dat is niet zo gek: 82 procent van het terrein is verhard. Groen is schaars, waardoor het gebied kampt met forse uitdagingen. HAS-studenten namen het gebied onder de loep en kwamen met verrassende inzichten over onder andere parkeren en het verschil in perceptie tussen werknemers en eigenaren.
Tekst: Suzanne Dijk
Het gebied Eindhoven Airport District (EAD) – dat bestaat uit Eindhoven Airport, Flight Forum, het militaire vliegveld en het omliggende bedrijventerrein – heeft de ambitie om uit te groeien tot het groenste, gezondste en meest toekomstgerichte werklandschap van Nederland. Dat vraagt om meer dan het planten van extra bomen. Het betekent een fundamentele herinrichting van het gebied.
Helaas is dat niet ‘zogezegd, zo gedaan’. Zo’n transformatie brengt de nodige uitdagingen met zich mee, vertelt Jacko D’Agnolo, regisseur van dit Living Lab vanuit Werklandschappen van de Toekomst. ‘We hebben te maken met een enorme diversiteit aan bedrijven. En daardoor ook met heel verschillende wensen en behoeften.’
Hoe je al die verschillende belangen samenbrengt, is daarom een belangrijke vraag. Studenten van HAS green academy onderzoeken op het Living Lab niet alleen waar kansen liggen voor vergroening, maar ook wat werknemers en ondernemers belangrijk vinden en hoe zij bij veranderingen kunnen worden betrokken.
Een van die onderzoeken richtte zich op de manier waarop werknemers en werkgevers het gebied beleven. Student Lucas van der Graaf onderzocht samen met medestudenten welke verschillen daarin bestaan.
Die verschillen blijken duidelijk. Werknemers missen vooral kwalitatief groen en wandelmogelijkheden. Van de ondervraagden geeft de helft aan dat er momenteel niets op het terrein is dat zij als ‘mooi’ ervaren. ‘Toen we vroegen wat de mooiste plek op het terrein was, kon bijna de helft daar überhaupt geen antwoord op geven’, vertelt Lucas.
Werkgevers kijken anders naar het gebied. Zij leggen meer nadruk op verkeersveiligheid, infrastructuur en de kwaliteit van de bestrating. Juist dat verschil is volgens Lucas belangrijk. De mensen die beslissen over de werkomgeving, zijn niet altijd degenen die er dagelijks het grootste deel van hun tijd doorbrengen. Daardoor kunnen de wensen van werknemers uit beeld raken. ‘Bij gesprekken over het bedrijventerrein wordt vaak vooral met directeuren gesproken’, zegt hij. ‘Terwijl werknemers een groot deel van hun leven op deze locatie doorbrengen.’
Volgens Lucas onderstreept het onderzoek het belang van brede participatie. Het betrekken van werknemers kost tijd en geld, maar kan ervoor zorgen dat keuzes over de inrichting van het gebied beter aansluiten bij de mensen die er dagelijks werken.
Maar naast draagvlak is er nog een andere vraag: waar vind je in zo’n sterk verhard gebied eigenlijk de ruimte voor vergroening? Een van de grootste kansen ligt onder het asfalt. Uit onderzoek van de studenten blijkt dat bijna de helft van alle verharding wordt gebruikt voor parkeren.
Op basis van de gemeentelijke parkeernormen uit 2024 – waarbij het benodigde aantal parkeerplaatsen onder meer wordt bepaald aan de hand van het aantal werknemers of het oppervlak van een gebouw – berekenden de studenten dat 56,5 procent (!) van de huidige parkeerplaatsen kan verdwijnen. In de praktijk blijkt de bezetting echter veel lager: een veldvalidatie op negentien kavels, uitgevoerd op verschillende dagen en tijdstippen, laat zien dat zelfs nóg minder parkeerplaatsen nodig zijn dan de norm veronderstelt.
De mogelijke ruimtewinst is aanzienlijk. Wanneer parkeren wordt geclusterd in een gezamenlijke parkeergarage, komt 29.175 vierkante meter verhard oppervlak beschikbaar voor vergroening. Wanneer daarnaast sterker wordt ingezet op hoogwaardig openbaar vervoer, kan die ruimtewinst volgens het onderzoek met nog eens 25 procent toenemen.
Daarmee lijkt parkeren een logische plek om ruimte te winnen. En toch zit daar volgens regisseur Jacko ook meteen een spanningsveld. ‘Voor kleinere ondernemers rondom de luchthaven vertegenwoordigen parkeerplaatsen een economische waarde. Veel van deze bedrijven verdienen via luxe parkeerservice aan reizigers die hun auto kwijt willen. Op EAD onderzoeken we daarom of we hen kunnen verleiden om parkeerplaatsen op eigen terrein in te ruilen voor plekken in een gezamenlijke, groene parkeergarage. Daarmee ontstaat ruimte om hun terrein te vergroenen zonder dat ze parkeercapaciteit verliezen.’
De onderzoeken van de HAS maken zo niet alleen zichtbaar hoeveel ruimte er fysiek beschikbaar is, maar ook welke wensen en belangen bij de transformatie van EAD een rol spelen. Want ruimte voor groen creëren is uiteindelijk niet alleen een kwestie van vierkante meters. Het gaat er ook om wie je betrekt, welke belangen je meeweegt en hoe je samen tot een andere inrichting van het gebied komt.
De ruimte in Nederland is schaars. De uitdaging ligt niet langer in het maken van plannen, maar in het organiseren van de uitvoering. Hoe realiseren we duurzame en gemengde werklandschappen die ruimte bieden aan economie, energie, klimaat, natuur en nieuwe vormen van werken?
Tijdens Het Werklandschap Event brengen we overheid, marktpartijen, ontwerpers en kennisinstellingen samen om oplossingen te ontwikkelen voor de bedrijventerreinen van morgen. Samen zetten we de stap van visie naar uitvoering en versnellen we de transitie naar groene, gezonde en toekomstbestendige werklandschappen.
Ontdek inspirerende praktijkvoorbeelden, leer van succesvolle businesscases en krijg inzicht in hoe vergroening, slimme energieoplossingen en functiemenging bijdragen aan waardecreatie. Maak kennis met koplopers, experts en professionals die werken aan de ontwikkeling van de werklandschappen van de toekomst.
Het Werklandschap Event is dé plek om kennis te delen, nieuwe samenwerkingen te bouwen en concrete stappen te zetten richting duurzame bedrijventerreinen.
Meld je aan voor het Werklandschap Event
