Beleid
Werklandschappen van de Toekomst
Beleid
Werklandschappen van de Toekomst wil van groene, gezonde en toekomstbestendige bedrijventerreinen ‘het nieuwe normaal’ maken. Niet alleen door bedrijventerreinen anders in te richten, maar ook door de manier waarop we samenwerken en naar werklandschappen kijken te veranderen. Pas als dat vanzelfsprekend wordt, is de transitie écht geslaagd.
Dat gebeurt niet van de ene op de andere dag. Tijdens een transitie leer je voortdurend bij. Soms werkt iets beter dan verwacht, soms moet je je plannen bijstellen. Af en toe uitzoomen helpt dan. Liggen we nog op koers? En dragen al onze inspanningen nog bij aan hetzelfde doel?
Werklandschappen van de Toekomst is al een lerend programma. Toch liet een recente verkenning van NextGreen zien dat er kansen liggen om nóg beter samen te leren. Reflexieve monitoring kan daarbij helpen, ziet Hermen Groenendijk van NextGreen.
Officieel heet de manier van denken en doen die we binnen Werklandschappen toepassen Reflexieve Monitoring in Actie (RMA). Het is een beproefde methodiek die helpt om tijdens een transitie regelmatig stil te staan bij de koers die je vaart.
‘Reflexieve monitoring is eigenlijk even uitzoomen en goed naar de transitie kijken’, legt Groenendijk uit. ‘Hoe zorg je dat iedereen die transitiebril op houdt en niet alleen naar haar of zijn eigen projectdoel kijkt?’
Dat is meteen het verschil met een traditionele evaluatie. Daarbij kijk je vaak pas aan het einde van een project terug op de resultaten. Reflexieve monitoring gebeurt juist tijdens het proces: je kijkt niet alleen naar wat er is gedaan, maar onderzoekt ook samen wat je onderweg leert en wat dat betekent voor de volgende stap.
Vragen die daarbij kunnen helpen zijn:
Binnen Werklandschappen van de Toekomst werken overheden, ondernemers, onderwijs, onderzoekers en maatschappelijke organisaties samen aan één gezamenlijke ambitie. Er lopen veel projecten tegelijk, ieder met een eigen focus. Tegelijkertijd wordt er in Living Labs en op Ambassadeursterreinen volop geëxperimenteerd. Daar ontstaan waardevolle inzichten over wat werkt, waar samenwerking schuurt en welke kansen zich voordoen.
Binnen Werklandschappen wordt al veel geleerd. Er zijn kwartaalrapportages, projectevaluaties en verschillende overlegmomenten waarin ervaringen worden gedeeld. Reflexieve monitoring bouwt daarop voort. Het helpt om lessen uit de praktijk niet binnen één project of terrein te houden, maar ze te verbinden met andere projecten, domeinen en partners. Zo blijft de aandacht niet alleen bij de voortgang van een project, maar ook bij de gezamenlijke ambitie.
Dat betekent overigens niet dat er extra overleggen of meer administratie bijkomen. ‘Integendeel’, zegt Groenendijk. ‘We proberen juist zoveel mogelijk aan te sluiten bij bestaande structuren. Zo doen we bijvoorbeeld al kwartaalrapportages. Die gebruiken we om te kijken wat we hebben geleerd en waar kansen liggen.’
Dat levert ook concrete resultaten op. Zo bleek tijdens de verkenning dat verschillende projecten onafhankelijk van elkaar werkten aan handleidingen en stappenplannen voor bedrijventerreinen. Door de projectteams bij elkaar te brengen, werd de overlap zichtbaar en konden taken slimmer worden verdeeld. ‘Dan voorkom je dat iedereen hetzelfde wiel uitvindt.’
‘Het gaat er niet om dat je nieuwe maatregelen bedenkt. Het gaat erom dat je met elkaar op een nieuwe manier naar dingen kijkt’, Hermen Groenendijk
Misschien werk je niet aan toekomstbestendige werklandschappen, maar herken je de situatie wel. Je werkt samen met verschillende partijen, de opgave is complex en de route ligt niet volledig vast. Als dat zo is, dan kan reflexieve monitoring ook binnen jouw project of domein waardevol zijn. Want: ‘Als je blijft doen wat je deed, dan krijg je wat je altijd kreeg’, aldus Einstein.
Een paar eenvoudige vragen kunnen al veel opleveren:
Door af en toe bewust uit te zoomen, voorkom je dat ieder project vooral met zichzelf bezig is. Je houdt zicht op de gezamenlijke ambitie én op de verbinding tussen alle initiatieven die daaraan bijdragen. ‘Het is geen boekje met instrumenten,’ zegt Groenendijk. ‘Het is vooral een manier van kijken.’
Werk je binnen Werklandschappen aan een project of organiseer je binnenkort een sessie? Dan kan reflexieve monitoring helpen om nieuwe inzichten op te halen en verbindingen te leggen met andere projecten of domeinen. Wil je eens sparren over de mogelijkheden? Neem dan contact op met Hermen Groenendijk.
Ben je benieuwd naar de achtergronden van de verkenning? Lees dan ook het rapport Reflexief Monitoren voor Werklandschappen: Verkenning van een lerende aanpak binnen het programma Werklandschappen van de Toekomst. Daarin lees je hoe de verkenning is uitgevoerd, welke inzichten dat heeft opgeleverd en welke kansen er liggen om reflexieve monitoring verder toe te passen binnen het programma.
